Prawne przepisy ustawy o podatku od towarów i usług dokładnie definiują sytuacje, kiedy podatnik może zmniejszyć wymiar podatku VAT. Występują jednakże takie sytuacje, w których będzie to niemożliwe, a niesłuszne zrozumienie przepisów, grozi konsekwencją karną.
Odliczenie VAT to innymi słowy mówiąc, pomniejszenie o wartość podatku VAT, kwoty należnego podatku z tytułu zrealizowanej sprzedaży. W efekcie, przekłada się na zmniejszenie kwoty podatku należnego do uiszczenia w urzędzie skarbowym lub powstaniem nadwyżki, przenoszonej na następny okres rozliczeniowy.
Kiedy można odliczyć VAT
Podatnikowi przysługuje prawo do odliczania VAT w zakresie, towarów i usług, wykorzystywanych do realizacji czynności opodatkowanych. Ponadto, kupno usług lub towarów powinien mieć związek z prowadzoną przez przedsiębiorcę firmą.
Funkcjonują jednakże wyjątki, które przewiduje ustawa. Rozszerzają one prawo do korzystania z odpisów, chociaż podatek naliczony nie ma związku z czynnością opodatkowaną. Dzielą się one na 3 grupy:
Import zagraniczny
Podatnik ma prawo do odliczania podatku VAT, jeśli importowane lub nabyte towary lub usługi dotyczą:
- wydania próbek, drukowanych materiałów reklamowych, prezentów (art.7 ustęp3-7 ustawy o VAT)
- dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza granicami kraju (czyli formalnie nieopodatkowanych), jeśli sumy te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były realizowane na terytorium kraju, a przedsiębiorca posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami
Złoto jako towar
Podatnik ma możliwość odliczenia podatku VAT również w sytuacji, gdy wykonując czynności zwolnionych od podatku na podstawie artykułu 122 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dot. złota inwestycyjnego), nabywa:
- złoto inwestycyjne od podatnika wytwarzającego lub przetwarzającego złoto w celach przemysłowych lub dostarcza złoto w celach przemysłowych, w tym także wewnątrzwspólnotowo, lub importuje złoto inne niż złoto inwestycyjne, jeśli to złoto jest następnie przekształcone w złoto inwestycyjne przez tego podatnika lub na jego rzecz
- usługi , które polegają na zmianie postaci, masy lub próby złota, w tym złota inwestycyjnego, w tym także wewnątrz wspólnoty europejskiej, a także jeśli importuje towar lub usługi, które są związane z wytworzeniem lub przetworzeniem złota inwestycyjnego
Usługi niematerialne
Właściciel działalności gospodarczej, w myśl art.27 ustęp 3 punkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, ma także prawo do odliczeń podatku VAT, jeśli terenem świadczenia usług niematerialnych jest terytorium państwa poza UE lub jeżeli usługi dotyczą bezpośrednio towarów eksportowanych, pod warunkiem posiadania dokumentów ,z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami|jest w posiadaniu dokumentów ,potwierdzających związek odliczonego podatku z tymi czynnościami:
- transakcji, w tym pośrednictwa dotyczącego walut, banknotów i monet używanych jako prawne środki płatnicze - z wyłączeniem przedmiotów kolekcjonerskich
- pośrednictwa lub wszelkich działań w zakresie gwarancji kredytowych, lub jakiegokolwiek innego zabezpieczenia pieniędzy oraz zarządzania gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę
- transakcji, w tym pośrednictwa, dotyczących rachunków terminowych i bieżących, płatności, czeków, przelewów, długów i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem inkasa należności i faktoringu
- transakcji, w tym pośrednictwa, z wyłączeniem zarządzania i przechowywania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach i stowarzyszeniach, obligacje i inne papiery wartościowe - z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów lub udziałów
- udzielania i pośrednictwa w udzieleniu kredytu oraz zarządzania kredytem przez kredytodawcę
- transakcji ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, w tym także świadczonych przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych